Rekenen in het dagelijks leven: twintig momenten per dag

Waarom rekenen in het dagelijks leven werkt

Op een werkblad staat de som al klaar. In het echt niet: daar moet je eerst bedenken wát je uitrekent, en dat is de moeilijkste stap.

Precies die stap is wat er op toetsen bij verhaalsommen wordt gevraagd, en het is het onderdeel waar de meeste kinderen op vastlopen.

Daar komt bij dat er geen weerstand is. Een vraag in de auto voelt niet als oefenen, en dat scheelt de hele discussie over of het nu moet.

Er is nog een verschil met een werkblad: in het echt is er zelden precies één goed antwoord. Ongeveer een half uur, ongeveer twintig euro, dat is meestal genoeg om een beslissing te nemen.

Dat maakt de drempel lager. Een kind dat bang is om fout te antwoorden, durft wel een schatting te geven, en daarmee komt het toch aan het rekenen toe.

De ochtend

• Hoe laat moeten we weg als het tien minuten lopen is?
• Hoeveel minuten heb je nog tot de wekker gaat?
• Vier boterhammen voor drie kinderen: hoe verdeel je dat?
• Het is 6 graden, hoeveel kouder dan gisteren?

De klok is in de ochtend het rijkste onderwerp, want er is een echte reden om het te weten. Meer daarover staat bij rekenen met tijd.

Onderweg

• Nog 90 kilometer bij 90 per uur: hoe lang nog?
• Hoeveel gele auto's zie je in vijf minuten?
• Het bord zegt 12 kilometer, hoeveel was het bij het vorige bord?
• De bus gaat om 8.42 uur, hoeveel tijd hebben we nog?

In de auto is er tijd en verveling, en dat is een goede combinatie. Eén vraag per rit is genoeg om iets op te leveren.

In de winkel

• Wat kost dit ongeveer bij elkaar?
• Deze is 1,20 per stuk of 3 voor 3 euro: wat is voordeliger?
• Hoeveel wisselgeld krijgen we van 20 euro?
• 30 procent korting op 40 euro: wat betaal je?

De winkel is de plek waar schatten vanzelf gaat. Vraag altijd eerst om een schatting en pas daarna om het precieze bedrag. Meer daarover staat bij wisselgeld berekenen.

In de keuken

• Het recept is voor vier, we zijn met zes.
• Hoeveel is de helft van 350 gram?
• De oven moet 25 minuten, hoe laat is hij klaar?
• Hoeveel liter gaat er in deze pan?

Koken is het enige moment van de dag waarop wegen, meten en verhoudingen allemaal tegelijk langskomen. Het is daarmee de rijkste rekenles die je hebt.

De avond

• Nog 15 minuten schermtijd: hoe laat is het dan?
• Dit boek heeft 120 bladzijden en je bent op 45.
• Hoeveel nachtjes nog tot de vakantie?
• Hoeveel is de stand als ze twee keer scoren?

Die eerste is een klassieker die zichzelf oefent: over de tijd wil elk kind precies nadenken.

Hoe je de vraag stelt

De vorm van de vraag bepaalt of het werkt. Er zijn drie dingen die het verschil maken tussen een gesprek en een overhoring.

Vraag om een schatting in plaats van een exact antwoord. Ongeveer hoeveel is toegankelijker dan hoeveel precies, en het is bovendien de vaardigheid die je later nodig hebt.

Vraag daarna hoe je kind eraan kwam. En houd het bij één vraag: bij de derde op rij is het een toets geworden.

Let er ook op wanneer je het vraagt. Een vraag in een rustig moment werkt; dezelfde vraag als iedereen haast heeft, levert alleen irritatie op.

Reken zelf ook hardop

Kinderen zien volwassenen zelden rekenen, want dat gebeurt in het hoofd of op een telefoon.

Zeg af en toe hardop wat je doet: dat is ongeveer 15 euro, dus van 20 hou ik 5 over. Dan hoort je kind hoe iemand een som aanpakt.

Maak daarbij gerust een fout en corrigeer jezelf. Dat laat zien dat controleren normaal is, en dat is een van de nuttigste gewoontes die er zijn.

Waarom dit in de kerndoelen staat

Toepassen in echte situaties is geen extraatje naast het rekenen. Het is een doel op zich.

In de leerlijn van SLO staat dat leerlingen praktische en formele rekenproblemen moeten leren oplossen en hun oplossing helder moeten weergeven.

Dat woord praktisch is precies wat een dagelijkse vraag oefent. En het kost, anders dan een werkblad, geen minuut extra op een dag.