Verliefde hartjes oefenen: spelletjes die blijven hangen

Wat verliefde hartjes zijn

Twee getallen zijn verliefd als ze samen tien zijn. 1 en 9 horen bij elkaar, 2 en 8, 3 en 7, 4 en 6, en 5 met zichzelf.

Sommige scholen noemen ze vriendjes van 10, andere buurgetallen of maatjes. De naam wisselt per methode; de bedoeling is overal hetzelfde.

Zoek uit welk woord de juf gebruikt en houd dat thuis aan. Kinderen van zes denken bij twee namen aan twee verschillende dingen, en dat is precies wat je niet wilt.

Waarom juist deze vijf paren

Er zijn maar vijf paren, en ze moeten alle vijf zo vast zitten dat je kind er niet over hoeft na te denken. Dat klinkt overdreven voor tien sommetjes, maar er hangt veel aan.

Bij 8 plus 5 gaat een kind dat de paren kent eerst naar de tien: 8 heeft er 2 nodig, dus 5 splitsen in 2 en 3, en dan is het 10 plus 3. Zonder die paren blijft er alleen tellen over.

Datzelfde gebeurt bij 47 plus 6, bij het aftrekken en later bij het rekenen met geld. Meer daarover staat bij rekenen over het tiental.

Zes spelletjes waarbij tellen niet kan

De kern van het oefenen is dat je kind het antwoord moet ophalen in plaats van uitrekenen. Deze zes dwingen dat af.

• Jij noemt een getal, je kind noemt het maatje. Snel achter elkaar, twintig keer.
• Verstop knopen onder een doek: er lagen er tien, ik zie er zes, hoeveel liggen er onder?
• Speelkaarten tot 9 op tafel, wie het snelst twee kaarten vindt die samen tien zijn.
• Handen op de rug: jij steekt vier vingers op, je kind laat er zes zien.
• Op de trap: jij zegt drie, je kind roept zeven en doet zeven stappen.
• Tien knikkers in een bakje, je pakt er een paar weg zonder te laten zien hoeveel.

Twee minuten per keer is genoeg. Wat telt is hoe vaak het langskomt, niet hoe lang je aan tafel zit.

Waar je op let tijdens het oefenen

Het antwoord moet er binnen twee tellen zijn. Duurt het langer, dan is je kind aan het uitrekenen, en dan is het paar nog niet paraat.

Kijk ook of je kind op de vingers telt. Dat mag in het begin, maar het moet er wel uit. Meer daarover staat bij op je vingers rekenen.

En let op welk paar steeds mist. Meestal is dat 3 en 7 of 4 en 6; de 5 en de 1 en 9 zitten er vrijwel altijd het eerst in. Oefen dan alleen die ene, niet alle vijf opnieuw.

Nog een ding om op te letten: of je kind de paren allebei de kanten op kent. Wie meteen zeven zegt bij drie, moet ook meteen drie zeggen bij zeven. Dat lijkt hetzelfde maar het zijn voor het geheugen twee ingangen.

Loop de vijf paren daarom af in willekeurige volgorde en wissel welk getal je noemt. Het duurt een paar dagen langer en het scheelt later bij het aftrekken.

De omkering hoort erbij

Wie weet dat 3 en 7 samen tien zijn, weet ook dat 10 min 3 gelijk is aan 7. Dat verband maken kinderen niet vanzelf, dus zeg het erbij.

Vraag het ook zo: ik heb tien en ik haal er vier weg, hoeveel houd ik over? Dat is dezelfde kennis met een andere ingang, en juist die ingang is bij aftrekken de moeilijke.

Wissel de twee vormen af tijdens het oefenen. Eén op de drie vragen als aftreksom is genoeg om de brug te leggen.

Wanneer dit aan bod komt

De verliefde hartjes komen in groep 3, meestal in de tweede helft van het jaar, en ze horen aan het eind van dat jaar paraat te zijn.

In de leerlijn van SLO staat dat optellen en aftrekken tot 20 van buiten gekend moeten zijn. De splitsingen van 10 zijn daarvan het fundament, en ze krijgen daarom in elke methode extra aandacht.

Loopt het in groep 4 nog niet vlot, dan is dat een goede reden om er thuis kort en dagelijks mee bezig te zijn. Het zijn maar vijf paren, en ze maken de rest van het jaar aanzienlijk makkelijker.