In welke volgorde tafels leren? Van makkelijk naar moeilijk
Tien tafels, honderd sommen. Zo voelt het voor een kind in groep 4. Maar de volgorde waarin je ze aanbiedt bepaalt hoe zwaar het wordt, want elke tafel die erbij komt maakt de volgende kleiner. Wie de goede volgorde aanhoudt, leert uiteindelijk maar een handjevol sommen echt uit het hoofd.
De volgorde die de meeste scholen aanhouden
Vrijwel elke rekenmethode werkt in drie golven. Eerst de vier tafels met een duidelijk patroon, dan twee die je daarvan kunt afleiden, en tot slot de groep die echt geleerd moet worden.
- Golf 1, groep 4: de tafels van 1, 2, 10 en 5.
- Golf 2, eind groep 4: de tafels van 3 en 4.
- Golf 3, groep 5: de tafels van 6, 7, 8 en 9.
In de leerlijn van SLO beginnen kinderen in groep 3 en 4 met het automatiseren en memoriseren van tafelproducten, en wordt dat in groep 5 en 6 voortgezet en uitgebreid. De volgorde hierboven volgt die opbouw: makkelijk beginnen, en de moeilijke groep pas als er genoeg houvast is.
Waarom je met 1, 2, 10 en 5 begint
Deze vier hebben allemaal een regel die je in één zin kunt uitleggen, en dat maakt ze geschikt om mee te beginnen. Je kind ervaart meteen succes, en dat is bij de tafels minstens zo belangrijk als de sommen zelf.
- De tafel van 1 verandert niets. In vijf minuten klaar.
- De tafel van 2 is verdubbelen, en dat kunnen kinderen vaak al vanuit groep 3.
- De tafel van 10 is een nul erachter. Leg wel uit waarom dat zo is, want een kind dat alleen de regel kent, loopt later vast bij 10 × 2,5.
- De tafel van 5 eindigt om en om op 5 en 0, en zit al in de klok en in het geld.
Daarna 3 en 4: afleiden in plaats van leren
De tafel van 4 is twee keer verdubbelen. 4 × 7 is 2 × 7 en dat nog eens verdubbeld: 14 en dan 28. Kinderen die de tafel van 2 stevig hebben, krijgen de 4 er bijna gratis bij.
De tafel van 3 is de eerste zonder kortere weg. Hier helpt het ritme: 3, 6, 9, 12, 15. Veel kinderen leren die rij als een liedje en pikken de losse sommen daarna op. Doe deze tafel niet eerder dan de 4, want dan mist je kind de opstap van het verdubbelen.
De moeilijke groep: 6, 7, 8 en 9
Nu komt het echte werk, en tegelijk het goede nieuws. Een keersom kun je omdraaien: 6 × 3 en 3 × 6 hebben dezelfde uitkomst. Alles wat je kind in golf 1 en 2 heeft geleerd, telt hier dus dubbel.
Van de tafel van 6 blijven daardoor nog maar vier sommen over die echt nieuw zijn: 6 × 6, 6 × 7, 6 × 8 en 6 × 9. Bij de tafel van 7 zijn dat er nog drie, bij de 8 nog twee, en bij de tafel van 9 nog één. En die laatste, 9 × 9, kun je op je vingers uitrekenen.
Zeg dat ook zo tegen je kind. "We gaan nog vier sommen leren" is een heel ander vooruitzicht dan "we beginnen aan de tafel van 6".
Werk de tafels af in de goede volgorde
Elke tafel heeft een eigen kaart met sterren, en de diplomas lopen mee met de opbouw: eerst 1, 2, 5 en 10, dan de rest. Gratis, zonder account.
Hoeveel sommen zijn er echt nieuw?
Reken je alle omkeersommen weg, dan blijft er van de honderd sommen dit over. De laatste kolom telt alleen de sommen die je kind bij die tafel voor het eerst tegenkomt.
| Tafel | Wanneer | Echt nieuwe sommen |
|---|---|---|
| 1, 2, 10, 5 | groep 4 | regel, geen losse sommen |
| 4 | eind groep 4 | 3 (4 × 4, 4 × 6, 4 × 7) |
| 3 | eind groep 4 | 4 (3 × 3, 3 × 6, 3 × 7, 3 × 8) |
| 6 | groep 5 | 4 |
| 7 | groep 5 | 3 |
| 8 | groep 5 | 2 |
| 9 | groep 5 | 1 |
Bij elkaar zijn dat er zeventien. Dat is de hele tafelkennis van de basisschool, mits je de volgorde aanhoudt en de omkeersommen expliciet maakt.
Volgorde tafels leren als je kind achterloopt
Zit je kind in groep 6 en zijn de tafels nog niet af, dan is de verleiding groot om te beginnen bij de tafel die op school aan de beurt is. Doe dat niet. Ga terug naar de vier uit golf 1 en controleer of die er door elkaar in zitten.
Wankelt de tafel van 5, dan mislukt elke poging bij de 6 en de 7, want de trucjes daar leunen op de 5. Een week terug is dan sneller dan drie weken vooruit duwen. Werk daarna de volgorde af zoals hierboven, en sla niets over.
Wanneer ga je door naar de volgende tafel?
De meest gemaakte fout is te vroeg doorgaan. Een kind dat de rij kan opzeggen, kent de tafel nog niet. Pas als het bij losse sommen door elkaar binnen ongeveer drie seconden het goede antwoord geeft, is de tafel klaar.
Gebruik daarna elke nieuwe tafel als herhaling van de vorige: meng de sommen die je kind al kent erdoorheen. Zonder dat mengen zakt een tafel binnen een paar weken weer weg, en begin je in feite steeds opnieuw.
Als school een andere volgorde aanhoudt
Methodes verschillen. De ene doet de tafel van 4 voor de 3, de andere begint met 2 en 10 en doet de 5 pas later. Dat is geen reden tot zorg, en zeker geen reden om thuis een eigen schema te volgen.
Houd thuis aan wat de klas doet. Een kind dat op school aan de tafel van 3 werkt en thuis de 4 moet oefenen, is met twee dingen tegelijk bezig en onthoudt geen van beide goed. Vraag bij twijfel welke tafel aan de beurt is en welke er al af zijn; leerkrachten geven dat graag door.
Wat wel altijd geldt, ongeacht de methode: de vier makkelijke eerst, de moeilijke groep als laatste, en pas door naar de volgende als de vorige door elkaar zit. Die drie regels staan los van de precieze nummering.
Veelgestelde vragen
Moet je de tafels op volgorde van 1 tot 10 leren?
Nee, en dat is juist onhandig. De tafels van 1, 2, 10 en 5 hebben een duidelijk patroon en horen daarom eerst, ook al staan 3 en 4 in de rij ervoor. Op nummervolgorde leren betekent dat je kind bij de 3 al vastloopt terwijl de makkelijke tafels nog liggen te wachten.
Welke tafels moet mijn kind kennen aan het eind van groep 4?
In de meeste methodes zijn dat de tafels van 1, 2, 5 en 10, en aan het eind van het jaar ook 3 en 4. De tafels van 6 tot en met 9 volgen in groep 5. Methodes verschillen hierin een paar maanden, dus vraag op school welke volgorde zij aanhouden.
Hoe lang duurt het om alle tafels te leren?
Met tien minuten oefenen per dag doen de meeste kinderen ongeveer twee weken over een nieuwe tafel, plus herhaling daarna. Over anderhalf schooljaar verdeeld is dat ruim genoeg voor alle tien, mits er tussendoor gemengd geoefend wordt.
Moet mijn kind ook de tafels van 11 en 12 kennen?
Voor de basisschool niet. De kerndoelen gaan tot en met de tafel van 10. De tafels van 11 en 12 zijn leuk voor kinderen die er klaar voor zijn, maar ze staan niet op toetsen en zijn geen voorwaarde voor de brugklas.