Tafel van 7 leren: de lastigste tafel, met 5 trucjes
Bijna elk kind loopt een keer vast op de tafel van 7. Er zit geen patroon in, hij komt laat aan de beurt en juist de sommen in het midden zijn de moeilijkste van alle tafels. Het goede nieuws: als je kind de tafels tot en met 6 en die van 10 al kent, zijn er nog maar drie sommen echt nieuw.
Waarom de tafel van 7 leren zo lastig is
Bij bijna elke andere tafel kan een kind ergens op terugvallen. De tafel van 2 is verdubbelen. De tafel van 5 eindigt om en om op 5 en 0. De tafel van 10 is een nul erbij. De tafel van 4 is twee keer verdubbelen, en bij de tafel van 9 helpt de vingertruc. Alleen bij de 7 is er niets: geen ritme, geen patroon in de uitkomsten, geen kortere weg.
Daar komt bij dat de 7 laat aan de beurt is. In de leerlijn van SLO beginnen kinderen in groep 3 en 4 met het memoriseren van tafelproducten, en wordt dat in groep 5 en 6 voortgezet en uitgebreid. De meeste methodes doen daarbij eerst 1, 2, 5 en 10, dan 3 en 4, en pas daarna 6, 7, 8 en 9. Tegen die tijd is het nieuwe eraf en zit de motivatie op een dieptepunt. En de sommen die overblijven zijn precies de sommen die alle kinderen moeilijk vinden: 7 × 7, 7 × 8 en 7 × 9.
Eigenlijk zijn maar drie sommen nieuw
Dit is het inzicht dat de tafel van 7 ineens een stuk kleiner maakt. Een keersom kun je omdraaien: 3 × 7 en 7 × 3 hebben dezelfde uitkomst. Kent je kind de tafels van 1 tot en met 6 en die van 10, dan kent het daarmee al bijna de hele tafel van 7, alleen op een andere plek geleerd.
| Som | Uitkomst | Die ken je al van |
|---|---|---|
| 7 × 1 | 7 | de tafel van 1 |
| 7 × 2 | 14 | de tafel van 2 |
| 7 × 3 | 21 | de tafel van 3 |
| 7 × 4 | 28 | de tafel van 4 |
| 7 × 5 | 35 | de tafel van 5 |
| 7 × 6 | 42 | de tafel van 6 |
| 7 × 7 | 49 | nieuw |
| 7 × 8 | 56 | nieuw |
| 7 × 9 | 63 | nieuw |
| 7 × 10 | 70 | de tafel van 10 |
Drie sommen dus. Dat is een heel ander verhaal dan “je moet de hele tafel van 7 leren”, en het scheelt kinderen een hoop moed. Zeg het ook zo tegen je kind: zeven van de tien sommen ken je al, we gaan er drie bij leren.
Truc 1: 5, 6, 7, 8 geeft 7 × 8 = 56
Zeg de rij hardop: vijf, zes, zeven, acht. Schrijf hem dan op als som: 56 = 7 × 8. De vier cijfers staan op volgorde, en het is meteen de moeilijkste som van alle tafels. Dit is het bekendste ezelsbruggetje uit groep 5, en het werkt omdat je kind niets hoeft uit te rekenen, alleen de rij herkennen.
Let op de valkuil: sommige kinderen onthouden de cijfers maar weten niet meer welke kant op. Oefen daarom altijd met de hele zin erbij: “vijf zes zeven acht: zesenvijftig is zeven keer acht”.
Truc 2: reken terug vanaf de tafel van 10
De tafel van 10 kent elk kind. Vanaf daar is het maar één stap terug. 7 × 9 is 7 × 10 min één keer 7: 70 − 7 = 63. Dezelfde route werkt bij 7 × 8: 70 − 14 = 56.
Deze truc is meer dan een geheugensteun. Je kind gebruikt hier dat vermenigvuldigen in stukjes mag, en dat is precies wat het later bij grotere sommen als 7 × 80 of 14 × 9 nodig heeft. Het is dus geen omweg, maar een investering.
Truc 3: stap vanaf een som die je wel weet
Weet je kind 7 × 5 = 35? Dan is 7 × 6 daar één keer 7 bij: 42. En 7 × 7 is er nog een keer 7 bij: 49. Zo hoeft het nooit vanaf nul te tellen, maar springt het van een bekende som naar de volgende.
Gebruik hierbij de vijf als vast ankerpunt. De tafel van 5 zit bij vrijwel elk kind stevig, en vanaf 35 is elke som van de tafel van 7 binnen twee stappen bereikbaar.
Oefen de tafel van 7
Lezen is de helft. Oefen de sommen door elkaar, verdien sterren en werk toe naar een tafeldiploma. Gratis, zonder account.
Truc 4: één som, twee sommen minder
8 × 7 en 7 × 8 zijn dezelfde som. Voor volwassenen is dat vanzelfsprekend, voor een kind van negen niet. Kinderen die dat niet doorhebben leren letterlijk twee keer zoveel sommen als nodig.
Maak het één keer zichtbaar met iets tastbaars: leg 7 rijen van 8 blokjes en draai het geheel een kwartslag. Het zijn nu 8 rijen van 7, en er is geen blokje bij gekomen. Die ene keer omdraaien onthouden kinderen jaren.
Truc 5: het rijtje als ritme, maar niet als eindpunt
7, 14, 21, 28, 35, 42, 49, 56, 63, 70. Het rijtje opzeggen helpt om erin te komen, zeker bij kinderen die gevoelig zijn voor ritme of muziek. Maar het is een hulpmiddel, geen doel.
Een kind dat alleen het rijtje kent, moet bij 7 × 8 vanaf 7 gaan tellen. Op een toets of bij een deelsom is dat te traag. Het doel is dat je kind bij 7 × 8 meteen 56 weet, zonder aanloop. Daarom oefen je na het rijtje altijd door elkaar.
Zo oefen je het thuis: tien minuten, door elkaar
Kort en vaak werkt beter dan lang en zelden. Tien minuten per dag levert meer op dan een uur in het weekend, omdat het geheugen herhaling over meerdere dagen nodig heeft om iets vast te zetten.
- Dag 1 en 2: alleen de drie nieuwe sommen: 7 × 7, 7 × 8 en 7 × 9. Meer niet.
- Dag 3 en 4: die drie door elkaar, met de omkeersommen erbij (8 × 7, 9 × 7).
- Dag 5: de hele tafel van 7 door elkaar, in willekeurige volgorde.
- Daarna: de tafel van 7 mengen met de tafels die je kind al kent. Dat is de stap die de meeste ouders overslaan, en juist die maakt het verschil.
Zet er pas een tijd op als de sommen los goed gaan. Snelheid vragen terwijl het antwoord er nog niet zit, levert vooral stress op en geen enkele extra som.
Als het na weken nog niet lukt
Blijft je kind bij 7 × 8 zichtbaar rekenen of tellen, dan is er meestal iets anders aan de hand dan luiheid of onwil. Kijk dan eerst of de tafels van 2, 5 en 10 echt vastzitten, want daar hangen alle trucjes aan. Wankelt die basis, dan is doorgaan met de 7 dweilen met de kraan open.
Let ook op het verschil tussen niet weten en niet snel genoeg weten. Een kind dat het antwoord na drie seconden goed heeft, kent de som. Die heeft alleen meer herhaling nodig. Een kind dat elke keer opnieuw begint te rekenen, mist iets fundamentelers. In dat geval is het zinvol om het even met de leerkracht te hebben over hoe het rekenen verder loopt.
Veelgestelde vragen
In welke groep leert een kind de tafel van 7?
Meestal in groep 5. De tafels van 1, 2, 5 en 10 komen in groep 4, daarna volgen 3 en 4, en in groep 5 komen 6, 7, 8 en 9 erbij. Aan het eind van groep 5 wordt van kinderen verwacht dat ze de tafels van 1 tot en met 10 door elkaar kennen. Methodes verschillen hierin een paar maanden.
Hoe lang duurt het om de tafel van 7 te leren?
Met tien minuten per dag heeft een kind meestal twee tot drie weken nodig voordat de sommen er los in zitten, en daarna nog een paar weken herhaling om ze door elkaar vlot te houden. Zonder die tweede fase zakt het weer weg.
Waarom is de tafel van 7 moeilijker dan de tafel van 8?
Bij de tafel van 8 kun je verdubbelen: 8 is twee keer 4, en 4 is twee keer 2. Bij de 7 kan dat niet, want 7 is niet te splitsen in gelijke stukken. Er is geen patroon in de uitkomsten en er is geen kortere weg. Daarom voelt de 7 lastiger, ook al zijn het evenveel sommen.
Moet mijn kind de tafel van 7 kunnen opzeggen of door elkaar kennen?
Door elkaar. Opzeggen is een tussenstap die helpt om erin te komen, maar op school en bij deelsommen komen de sommen nooit op volgorde. Een kind dat eerst het rijtje moet aflopen om bij 7 × 8 te komen, is te traag en maakt onder tijdsdruk fouten.