Tafel van 5 leren met de klok als geheugensteun
De tafel van 5 is de vriendelijkste van allemaal. Alle uitkomsten eindigen om en om op 5 en 0, en je kind komt hem elke dag tegen zonder het door te hebben: op de klok, in het geld en bij het tellen van handen. Juist daarom is dit de tafel die je als tweede aanbiedt, meteen na de 2.
Het patroon dat je meteen ziet
Schrijf de tafel onder elkaar en laat je kind zelf kijken: 5, 10, 15, 20, 25, 30, 35, 40, 45, 50. Het laatste cijfer wisselt steeds tussen 5 en 0, zonder uitzondering.
Daar volgt meteen een controle uit. Zegt je kind dat 5 keer 7 gelijk is aan 32, dan klopt er iets niet, want een uitkomst van deze tafel eindigt nooit op een 2. Zo kan het zijn eigen antwoord nakijken.
Een tweede patroon: bij een even getal keer 5 eindigt de uitkomst op 0, bij een oneven getal op 5. 6 keer 5 is 30, 7 keer 5 is 35. Kinderen vinden dat vaak leuk om te ontdekken, en het maakt de tafel meteen minder willekeurig.
De klok als geheugensteun
Op een analoge klok staat elk cijfer voor vijf minuten. De 3 is kwart over, dus vijftien minuten. De 6 is half, dus dertig. Dat is letterlijk de tafel van 5, alleen dan rond.
Die koppeling werkt twee kanten op. Een kind dat de tafel van 5 kent, leert makkelijker klokkijken. En een kind dat de klok kent, heeft een beeld waarop het kan terugvallen als het even niet op 7 keer 5 komt: kijk waar de 7 staat, dat is vijfendertig minuten.
Wijs dat één keer aan op een echte klok. Loop samen de wijzerplaat rond en tel hardop: vijf, tien, vijftien, twintig. Voor veel kinderen valt het kwartje precies daar.
En het geld erbij
Munten van vijf en tien cent, briefjes van vijf, tien, twintig en vijftig euro. Ons hele geldsysteem is gebouwd op vijven en tienen, en dat is een tweede plek waar je kind de tafel dagelijks ziet.
Leg zeven munten van vijf cent neer en vraag hoeveel dat samen is. Dat is dezelfde som als 7 keer 5, maar het voelt niet als sommen maken. Voor kinderen die tegen tafels aanhikken is dat een prettige omweg.
Halveren vanaf de tafel van 10
De tafel van 10 kent elk kind al vroeg. En 5 is de helft van 10, dus elke som uit de tafel van 5 is de helft van dezelfde som uit de tafel van 10.
- 5 keer 8: 10 keer 8 is 80, de helft is 40.
- 5 keer 6: 10 keer 6 is 60, de helft is 30.
- 5 keer 12: 120 gedeeld door 2 is 60.
Deze route is niet sneller dan het patroon onthouden, maar hij blijft werken bij grotere getallen. Bij 5 keer 24 stopt het rijtje, en dan is halveren vanaf 240 ineens erg handig.
Tafel van 5 leren: het oefenschema
Deze tafel heeft minder herhaling nodig dan de andere, dus houd het kort. Een week is voor de meeste kinderen genoeg.
- Dag 1 en 2: het rijtje opzeggen en het patroon van 5 en 0 ontdekken.
- Dag 3: de klok erbij. Wijs tijden aan en laat je kind de minuten zeggen.
- Dag 4 en 5: door elkaar, zonder rijtje. Ook de omkeersommen: 8 keer 5 en 5 keer 8.
- Daarna: mengen met de tafels van 1, 2 en 10, want anders zakt hij weg zodra de volgende tafel begint.
Oefen de tafel van 5
Sommen door elkaar, sterren verdienen en toewerken naar een tafeldiploma. De tafel van 5 is een goede tweede stap na de 2. Gratis, zonder account.
Waarom deze tafel zo veel oplevert
De tafel van 5 is het ankerpunt onder de moeilijke tafels. Bij de tafel van 7 reken je vanaf 35 verder, bij de 6 vanaf 30. Vrijwel elke truc bij de latere tafels begint bij de vijf.
In de leerlijn van SLO beginnen kinderen in groep 3 en 4 met het automatiseren en memoriseren van tafelproducten, en wordt dat in groep 5 en 6 voortgezet. De tafel van 5 hoort bij die eerste groep, samen met 1, 2 en 10.
De sommen die toch fout gaan
Twee sommen struikelen vaker dan de rest. De eerste is 5 keer 5, omdat kinderen dan twijfelen tussen 20 en 25. De tweede is 5 keer 9, omdat 45 dicht bij 40 en 50 ligt.
Oefen die twee apart en gebruik het even-oneven patroon als controle: 9 is oneven, dus de uitkomst eindigt op een 5. Dan blijft alleen 45 over.
Wanneer is hij klaar?
Als je kind bij losse sommen door elkaar binnen een paar seconden antwoordt, zonder het rijtje af te lopen. Het rijtje opzeggen is de tussenstap, niet het doel.
Test dat door met de moeilijkste te beginnen. Vraag eerst 5 keer 7 en daarna pas 5 keer 2. Wie alleen het rijtje kent, valt bij die eerste vraag stil.
Vraag daarna ook een paar omkeersommen: 8 keer 5, 6 keer 5. Kinderen die de tafel als rijtje hebben geleerd, herkennen die vorm soms niet eens als dezelfde som. Gaan die ook vlot, dan is de tafel klaar en kun je door naar de volgende.
Wat de tafel van 5 later oplevert
Deze tafel betaalt zich jaren later nog terug, en op meer plekken dan je zou denken.
- Bij de moeilijke tafels. 7 keer 6 is 35 plus 7. Bij bijna elke truc in groep 5 is de vijf het startpunt.
- Bij de klok. Vijf-minuten tijden aflezen is de tafel van 5 in een rondje.
- Bij geld. Rekenen met munten van vijf en briefjes van vijftig leunt op hetzelfde patroon.
- Bij breuken en procenten. Dat 1/2 gelijk is aan 50 procent en 1/4 aan 25 procent, gaat over vijven en tienen.
Steek er dus gerust een week extra in als hij nog niet helemaal vastzit. Dat is geen verloren tijd maar een investering die zich in groep 5, 6 en 7 uitbetaalt.
En de tafel van 50 en 500
Zodra de tafel van 5 zit, krijg je er twee gratis bij. 5 keer 6 is 30, dus 50 keer 6 is 300 en 500 keer 6 is 3000. Er komt alleen een nul bij, want de sommen zijn hetzelfde.
Laat dat één keer zien door de drie sommen onder elkaar te schrijven. Voor kinderen is het een leuk moment, omdat ze ineens sommen kunnen die er moeilijk uitzien. En het is geen trucje: hetzelfde principe gebruiken ze later bij het rekenen met grote getallen en bij het omrekenen van maten.
Veelgestelde vragen
Wanneer leren kinderen de tafel van 5?
In groep 4, meestal als tweede of derde tafel na de 1, 2 en 10. Hij hoort bij de groep tafels met een duidelijk patroon, die daarom vroeg worden aangeboden. De moeilijkere tafels van 6 tot en met 9 volgen in groep 5.
Waarom eindigen alle uitkomsten op 5 of 0?
Omdat 5 precies de helft van 10 is. Twee keer vijf erbij is dus altijd een heel tiental, en daartussen kom je steeds op een 5 uit. Bij een even getal keer 5 eindigt de uitkomst op 0, bij een oneven getal op 5.
Helpt de klok echt bij het leren van de tafel van 5?
Voor veel kinderen wel, omdat elk cijfer op de wijzerplaat vijf minuten is. De 7 staat op vijfendertig minuten, en dat is dezelfde uitkomst als 7 keer 5. Het geeft een beeld om op terug te vallen als het antwoord even niet komt.
Welke sommen uit de tafel van 5 gaan het vaakst fout?
Vooral 5 keer 5 en 5 keer 9. Bij de eerste twijfelen kinderen tussen 20 en 25, bij de tweede tussen 40, 45 en 50. Het even-oneven patroon helpt daarbij: een oneven getal keer 5 eindigt altijd op een 5.