Delen door 5: alle uitkomsten eindigen op 0 of 5

Delen door 5 kun je zien aankomen

Elk getal dat door 5 deelbaar is, eindigt op een 0 of een 5. Geen uitzonderingen. Dat betekent dat je kind bij één blik weet of de som opgaat.

Bij 35 zie je de 5 staan, dus het gaat op. Bij 37 niet, dus daar komt een rest uit. Die controle kost geen seconde en voorkomt dat je kind gaat rekenen aan iets wat toch niet uitkomt.

Vraag er af en toe naar zonder dat er een som bij hoort. Zit 60 in de tafel van 5? En 64? Dat traint het kijken naar getallen, en dat is bij delen minstens zo nuttig als het rekenen zelf.

Er zit nog een tweede voordeel aan die zichtbaarheid. Bij het schatten van grotere deelsommen kun je hem gebruiken om een antwoord af te keuren voordat je gaat rekenen.

Bij 128 gedeeld door 5 zie je aan de 8 dat het niet opgaat, en dus weet je dat er een rest komt. Dat is precies de controle die kinderen bij deelsommen het vaakst overslaan.

De truc voor grotere getallen

Delen door 5 is hetzelfde als delen door 10 en dan verdubbelen. Dat klinkt omslachtig maar het is bij grote getallen veel sneller.

Bij 240 gedeeld door 5: eerst gedeeld door 10, dat is 24. Dan verdubbelen: 48. Bij 90 gedeeld door 5: 9, verdubbeld is 18.

De reden dat het klopt is dat 5 de helft van 10 is. Als je door de helft deelt, past het twee keer zo vaak. Laat dat een keer zien met muntjes en je kind gelooft de truc ook echt.

De klok als geheugensteun

Op een klok staan de tafel van 5 en de deeltafel van 5 allebei getekend. Elk streepje is vijf minuten, en elk cijfer is een sprong van vijf.

Bij 35 gedeeld door 5 kun je vragen: waar staat de wijzer bij 35 minuten? Op de 7. Dat is het antwoord. Voor kinderen die al kunnen klokkijken is dat een prettige ingang, en andersom helpt het de klok te leren.

Meer over die koppeling staat bij de tafel van 5 leren met de klok.

Er zit nog een tweede voordeel aan die koppeling. Als je kind straks moet uitrekenen hoeveel minuten er in een kwartier zitten of hoeveel kwartier in anderhalf uur, is dat precies dezelfde deelsom.

Tijd en de tafel van 5 horen bij elkaar, en dat is een van de weinige plekken waar rekenen en klokkijken elkaar rechtstreeks helpen.

Wanneer dit aan bod komt

Delen door 5 komt in groep 5, vaak als tweede of derde deeltafel na delen door 2 en 10. Het gaat meestal snel, en dat maakt het een goed moment om het vertrouwen van je kind in delen op te bouwen.

In de leerlijn van SLO over handig rekenen staat dat kinderen leren handig te delen. De omweg via 10 en verdubbelen is daar precies een voorbeeld van: geen trucje maar een manier van kijken die later terugkomt bij procenten en bij verhoudingen.

De sommen die je kind moet kennen

De deeltafel van 5 loopt tot 60 gedeeld door 5, en dat zijn twaalf sommen. Ze zijn stuk voor stuk af te leiden uit de tafel van 5, maar op termijn moeten ze paraat zijn.

De sommen die het langst tijd kosten zijn 35 gedeeld door 5 en 45 gedeeld door 5. Dat komt doordat 7 en 9 sowieso de lastigste getallen in elke tafel zijn.

Oefen die twee bewust naast elkaar, want ze worden verwisseld. Zeven en negen liggen ver genoeg uit elkaar dat je kind het verschil kan onthouden zodra het ze een paar keer naast elkaar heeft gezien.

Wanneer het niet opgaat

Bij 37 gedeeld door 5 komt er geen rond getal uit. Dat is 7 met een rest van 2, want 7 keer 5 is 35 en er blijven er 2 over.

Doordat je aan het laatste cijfer al ziet dat het niet opgaat, is deze deeltafel een goede plek om het begrip rest te introduceren. Je kind weet van tevoren dat er iets overblijft en gaat daar dus naar op zoek.

Laat het altijd terugrekenen om te controleren: 7 keer 5 is 35, plus 2 is 37. Dat maakt van de rest een uitkomst en niet een restje dat er nog bij moet.