Kommagetallen optellen en aftrekken zonder fouten

Kommagetallen optellen: de enige regel die telt

Bij kommagetallen optellen en aftrekken zet je de getallen zo onder elkaar dat de kommas recht onder elkaar staan. Niet de laatste cijfers, maar de kommas.

Daarna reken je alsof er geen komma is, en zet je de komma in het antwoord recht onder de andere twee.

Meer regels zijn er niet. Alle fouten bij dit onderwerp zijn terug te voeren op het niet volgen van deze ene.

Waarom het zo werkt

De reden is plaatswaarde. Tienden horen bij tienden en honderdsten bij honderdsten, net zoals tientallen bij tientallen horen.

Bij 3,4 plus 12,75 staat de 4 voor vier tienden en de 7 voor zeven tienden. Die twee moeten dus onder elkaar, en niet de 4 onder de 5.

Zeg dat er hardop bij als je het uitlegt. Zonder die uitleg is het uitlijnen een regel die je kind vergeet zodra de sommen langer worden. Meer daarover staat bij kommagetallen uitleggen.

De nullentruc

Kinderen raken in de war als het ene getal twee cijfers achter de komma heeft en het andere maar één. Dat los je op door lege plekken met nullen te vullen.

Van 3,4 maak je 3,40. Dat is exact hetzelfde getal, want nul honderdsten erbij verandert niets. En nu zijn beide getallen even lang.

De som wordt dan 3,40 plus 12,75, en dat rekent als 340 plus 1275. Antwoord: 16,15.

Een som stap voor stap

Neem 20 min 4,85. Dat is een som waar kinderen op vastlopen, want bij de 20 staat geen komma.

Stap één: schrijf 20 als 20,00. Elk heel getal heeft een onzichtbare komma achter zich.

Stap twee: zet ze onder elkaar met de kommas op één lijn. Stap drie: trek af zoals altijd, met lenen. Stap vier: zet de komma in het antwoord. Er komt 15,15 uit.

De drie fouten die terugkomen

Bij het nakijken van dit onderwerp zie je vrijwel altijd dezelfde drie dingen.

• Rechts uitlijnen in plaats van op de komma.
• De komma vergeten in het antwoord, waardoor 16,15 opeens 1615 wordt.
• Denken dat 3,7 kleiner is dan 3,15 omdat 15 groter is dan 7.

Die laatste is geen rekenfout maar een begripsfout, en hij is de belangrijkste. Wie denkt dat 3,15 groter is dan 3,7, ziet de cijfers achter de komma als een gewoon getal.

Geld is het beste hulpmiddel

Voor bijna elke kommasom bestaat een geldversie, en die geldversie kan je kind wel.

Vraag niet hoeveel 3,7 en 3,15 is, maar wat meer is: 3 euro 70 of 3 euro 15. Dan is er geen twijfel.

Diezelfde vertaling werkt bij het uitlijnen: euros onder euros en centen onder centen. Meer daarover staat bij geld oefenen met kinderen.

Schatten als controle

Bij kommagetallen is een schatting vooraf extra nuttig, want een verkeerd geplaatste komma levert een antwoord op dat een factor tien of honderd naast de waarheid zit.

Bij 12,75 plus 3,40 is de schatting 13 plus 3 is ongeveer 16. Komt er 46,75 uit, dan is er verkeerd uitgelijnd.

Laat je kind die schatting hardop maken voordat het begint. Het kost drie seconden en het vangt de grote fouten af.

Een tweede controle is het antwoord terug lezen. Bij 16,15 zeg je zestien komma vijftien, of zestien euro en vijftien cent, en dan hoor je meteen of het getal in de buurt van de schatting ligt.

Die twee controles samen kosten minder tijd dan het overdoen van een som, en ze vangen precies de fouten die bij dit onderwerp horen.

Wanneer dit aan bod komt

Kommagetallen komen in groep 6 en het optellen en aftrekken ervan in groep 6 en 7. In groep 8 komt het terug bij geld, meten en procenten.

In de leerlijn van SLO staan kommagetallen in één doel met breuken, procenten en verhoudingen. Dat is geen toeval: het zijn vier manieren om hetzelfde op te schrijven.

Loopt je kind vast op het optellen, kijk dan eerst of het begrip van tienden en honderdsten er is. Het uitlijnen is dan meestal binnen een kwartier opgelost.