De 24 uurs klok: van 19:30 naar half acht
Op het treinstation, in de tv-gids en op de meeste schermen staat 19:30. Thuis zeggen we half acht. Voor een kind zijn dat twee losse werelden, want er staat een 19 en er wordt een 8 gezegd. Toch is de omzetting kort te leren, zolang je de stappen los houdt.
Waarom de 24 uurs klok bestaat
Een wijzerklok telt tot twaalf en begint dan opnieuw. Dat betekent dat elke tijd twee keer per dag voorkomt: 7 uur is 's ochtends én 's avonds.
Voor een treinkaartje of een afspraak is dat onhandig. Daarom telt de 24 uurs klok gewoon door na twaalf: 13:00, 14:00, tot 23:59. Elke tijd komt maar één keer per dag voor en er is geen misverstand mogelijk.
Zeg dat ook zo tegen je kind. Het is geen andere klok maar dezelfde tijd met een duidelijker naam.
Handig detail om te noemen: op een treinstation of in een ziekenhuis wil je geen misverstand over of een afspraak om zeven uur 's ochtends of 's avonds is. Daarom staat daar altijd de doorlopende telling, en op de klok in de woonkamer niet.
De regel: twaalf eraf
Staat er een getal boven de twaalf, haal er dan twaalf af. Wat overblijft is de tijd zoals je hem thuis zegt, in de middag of avond.
- 15:00 min 12 is 3, dus 3 uur 's middags.
- 19:30 min 12 is 7:30, dus half acht 's avonds.
- 21:15 min 12 is 9:15, dus kwart over negen 's avonds.
De minuten blijven altijd staan. Alleen het eerste getal verandert, en dat is het hele trucje.
Doe het in twee losse stappen
Hier gaat het thuis meestal mis: ouders vragen om 19:30 in één keer om te zetten naar half acht. Dat zijn twee stappen tegelijk, en dat is te veel.
- Stap 1. Twaalf eraf: 19:30 wordt 7:30.
- Stap 2. Van digitaal naar analoog: 7:30 is half acht.
Oefen die stappen apart voordat je ze combineert. Stap 2 is een onderwerp op zich; meer daarover staat bij de digitale klok omrekenen.
Het handige rijtje om te onthouden
De meeste kinderen hoeven maar een handvol tijden echt te kennen, want die komen dagelijks voorbij.
| 24 uurs | Thuis | Wanneer |
|---|---|---|
| 13:00 | 1 uur | na de lunch |
| 15:00 | 3 uur | school uit |
| 18:00 | 6 uur | eten |
| 19:30 | half acht | naar bed |
| 20:00 | 8 uur | journaal |
Koppel elke tijd aan iets uit de dag van je kind. Dat werkt beter dan de hele rij van 13 tot 23 uit het hoofd leren, want die komt in de praktijk zelden voluit voorbij.
De verwarring rond twaalf uur
Twaalf uur 's middags is 12:00, en middernacht is 00:00. Dat laatste vinden kinderen raar, want er staat nul terwijl er wel een uur is.
Leg uit dat de dag daar begint: er is nog geen uur voorbij, dus staat er nul. Om één uur 's nachts staat er 01:00. Voor de meeste kinderen is dat genoeg; de fijne kneepjes van middernacht komen later wel.
Oefen alvast de tafel van 5
Rekenen met tijd leunt op de tafel van 5, want elk streepje op de klok is vijf minuten. Zit die tafel stevig, dan gaan de minuten een stuk makkelijker.
Waar je het tegenkomt
Deze telling is geen schoolonderwerp maar een dagelijkse praktijk. Wijs hem aan als hij voorbijkomt, dan hoef je er geen les van te maken.
- Vertrektijden van bus en trein.
- De tv-gids en programma's op streamingdiensten.
- Openingstijden van de bibliotheek of het zwembad.
- De klok in de auto en op de telefoon.
- Uitnodigingen voor een verjaardag: van 14:00 tot 17:00.
Die laatste is een mooie: laat je kind zelf uitrekenen hoe lang het feestje duurt. Dat is meteen rekenen met tijd.
Wat de school verwacht
In de leerlijn van SLO volgt in groep 5 en 6 de uitbreiding naar alle analoge tijden en de verkenning van digitale kloktijden, met de koppeling daartussen. De 24 uurs telling hoort bij dat digitale deel.
In de praktijk komt het meestal in groep 6 aan bod, soms al eind groep 5. Het is een van de laatste onderdelen van het klokkijken, na de vijf-minuten tijden.
Oefenen zonder werkblad
Deze stof leent zich uitstekend voor onderweg, omdat de tijden overal staan.
- Lees op het station een vertrektijd voor en vraag hoe laat dat thuis zou heten.
- Zoek samen in de tv-gids wanneer een programma begint.
- Zet de autoklok een week op 24 uurs weergave en vraag af en toe de tijd.
Dat laatste werkt verrassend goed. Je kind komt de telling dan meerdere keren per dag tegen, en na een week is de omzetting vanzelfsprekend geworden.
De veelgemaakte fout
Kinderen halen soms tien eraf in plaats van twaalf, waardoor 19:30 half tien wordt. Dat komt doordat tien een rondere stap voelt.
Herhaal dan waar de twaalf vandaan komt: de wijzerklok telt tot twaalf en begint daarna opnieuw. Laat het een keer zien door op de wijzerklok twaalf uur verder te tellen vanaf 7, dan kom je bij 19 uit. Wie dat een keer zelf doet, vergeet het getal niet meer.
Zelf een tijd opschrijven
Omrekenen van 24 uurs naar gewone tijd is één kant. De andere kant, zelf een tijd opschrijven, komt op toetsen net zo vaak voorbij en wordt thuis zelden geoefend.
Hoe schrijf je half acht 's avonds? Eerst het uur dat eraan komt, dus 8, dan half betekent dertig minuten voor dat uur, dus 7:30. En omdat het avond is: 19:30.
Dat zijn drie stappen, en kinderen slaan er graag eentje over. Laat ze de tussenstap opschrijven: eerst 7:30, dan pas twaalf erbij. In die volgorde gaat het bij vrijwel elk kind goed.
Oefen het met echte situaties. Zet samen een wekker voor morgen, noteer hoe laat een feestje begint, of schrijf op wanneer een programma op tv komt. Dat is meteen ook een oefening in het onderscheid tussen ochtend en avond.
Veelgestelde vragen
Hoe reken je de 24 uurs klok om?
Door twaalf van het uur af te halen als het getal groter is dan twaalf. 19:30 wordt dan 7:30, oftewel half acht in de avond. De minuten blijven altijd hetzelfde staan; alleen het uurgetal verandert.
Waarom bestaat de 24 uurs klok?
Omdat een wijzerklok maar tot twaalf telt, waardoor elke tijd twee keer per dag voorkomt. Voor treintijden en afspraken is dat onhandig. Bij de 24 uurs telling komt elke tijd één keer voor en is er geen misverstand mogelijk.
In welke groep leren kinderen de 24 uurs klok?
Meestal in groep 6, soms al eind groep 5. Het hoort bij de verkenning van digitale kloktijden, die volgt op de analoge tijden en de vijf-minuten tijden uit groep 5.
Wat is 00:00 en waarom staat daar nul?
Dat is middernacht, het begin van een nieuwe dag. Er is dan nog geen uur voorbij, dus staat er nul. Om één uur in de nacht staat er 01:00. Voor de meeste kinderen is die uitleg voldoende.
Waarom staat er soms 13:00 en soms 1 uur op hetzelfde apparaat?
Omdat de meeste telefoons en computers een instelling hebben waarmee je kunt kiezen tussen de 12 uurs en de 24 uurs weergave. Het is dezelfde tijd, alleen anders opgeschreven. Zet hem een week op 24 uurs, dan went je kind er vanzelf aan.
Moet mijn kind de hele rij van 13 tot 23 uit het hoofd leren?
Nee, dat is zelden nodig. In de praktijk komen maar een handvol tijden dagelijks voorbij, zoals 15:00 voor school uit en 19:30 voor bedtijd. Koppel die aan momenten in de dag; de rest reken je uit door twaalf eraf te halen.