Tafels boven de 10: heeft je klas ze nodig?
Sommige scholen laten de tafels tot en met 12 leren, andere stoppen bij 10. Beide kampen hebben argumenten en geen van beide staat in de kerndoelen. Het is dus een keuze, en die keuze kost lestijd die je ook aan iets anders kunt besteden.
Tafels boven de 10: wat de kerndoelen zeggen
In de leerlijn van SLO staat dat de tafels van buiten gekend moeten zijn en dat de basisbewerkingen tot 100 snel uit het hoofd moeten gaan.
Tot 100. Daarmee vallen 11 keer 11 en 12 keer 12 al buiten het geformuleerde doel, want die komen boven de 100 uit.
Het aanbieden van de tafels boven de 10 is dus geen verplichting maar een keuze van de school. Dat is goed om te weten voordat je er zes weken aan besteedt.
Het argument voor
De tafel van 11 is bijna gratis tot 9 keer 11: het patroon van dubbele cijfers is meteen zichtbaar. Dat kost een les.
Bij de 12 is er een praktisch argument: een dozijn, twaalf maanden, twaalf uur op de klok. Die getallen komen echt voorbij.
En sommige leerlingen vinden het leuk. Voor een sterke rekenaar is de tafel van 12 een prima uitbreiding die geen extra instructie kost.
Het argument tegen
De tijd moet ergens vandaan komen, en in de meeste klassen zijn de tafels tot 10 nog niet bij iedereen paraat.
Voor de leerlingen die de 7 en de 8 nog niet hebben, is de 12 erbij krijgen simpelweg schadelijk. Ze raken verder achterop en de boodschap is dat ze het toch niet bijhouden.
Daar komt bij dat 11 en 12 in de bovenbouw niet als parate feiten nodig zijn. Bij 12 keer 8 rekent iedereen via 10 keer 8 plus 2 keer 8, en dat is precies wat je in groep 6 wilt aanleren.
Een middenweg die werkt
Bied de 11 en 12 aan als verrijking en niet als leerstof voor iedereen. Dat kost geen instructietijd en het levert de sterke rekenaars iets op.
Concreet: wie de tafels tot 10 door elkaar paraat heeft, mag door naar de 11 en de 12. Wie dat niet heeft, werkt verder aan wat er nog mist.
Dat is meteen een vorm van differentiatie die zichzelf regelt. Meer daarover staat bij differentiatie in de rekenles.
Alle tafels tot en met 12
Beschikbaar voor wie ze wil, en met zicht per leerling op welke tafels al paraat zijn. Gratis, zonder account.
Wat je in plaats daarvan kunt doen
Als er lestijd vrijkomt, zijn er drie dingen die meer opleveren dan de tafels van 11 en 12.
- De deeltafels, die in de praktijk minder oefentijd krijgen dan ze verdienen.
- Vermenigvuldigen met tienvouden: 30 keer 40.
- De tafels van 6, 7 en 8 bij de leerlingen die ze nog niet paraat hebben.
Die eerste is de meest onderschatte. Meer daarover staat bij van tafels naar deeltafels.
Wat je wel aanleert boven de 10
Ook als je de tafels van 11 en 12 niet uit het hoofd laat leren, moeten leerlingen sommen boven de 10 wel kunnen uitrekenen.
Bij 12 keer 8 splits je: 10 keer 8 is 80, 2 keer 8 is 16, samen 96. Dat is een strategie en geen feitenkennis, en hij werkt bij elk getal.
Die aanpak draagt bovendien door naar 24 keer 8 en naar het cijferend vermenigvuldigen in groep 7. Feitenkennis van de tafel van 12 doet dat niet.
Spreek het af in het team
Het lastigste aan dit onderwerp is niet de keuze maar de inconsistentie. In veel scholen doet de ene leerkracht de 11 en 12 wel en de andere niet.
Leerlingen merken dat, ouders ook, en het levert onnodige verwarring op over wat er nu moet.
Leg de keuze vast, met de reden erbij, en zorg dat de tafelkaarten en toetsen op school die keuze volgen. Dat is een gesprek van tien minuten dat een hoop gedoe voorkomt.
Veelgestelde vragen
Moeten de tafels van 11 en 12 geleerd worden?
Nee. De kerndoelen spreken over de basisbewerkingen tot 100, en 11 keer 11 en 12 keer 12 komen daarboven uit. Het is een keuze van de school, geen verplichting.
Wat doe je met leerlingen die de tafels tot 10 wel paraat hebben?
Bied de 11 en 12 aan als verrijking. Dat kost geen instructietijd en het regelt de differentiatie vanzelf: wie de tafels tot 10 door elkaar kent, mag door; wie dat niet heeft, werkt aan wat er nog mist.
Hoe rekenen leerlingen dan sommen boven de 10 uit?
Door te splitsen: 12 keer 8 is 10 keer 8 plus 2 keer 8, dus 80 plus 16 is 96. Dat is een strategie die bij elk getal werkt en die doorloopt naar het cijferend vermenigvuldigen in groep 7.