Procenten berekenen: drie routes naar hetzelfde antwoord

Route 1: via 1 procent

Deze werkt altijd, ongeacht de getallen, en daarom is het de route die scholen als eerste aanleren.

Eén procent vind je door door 100 te delen. Bij 60 is dat 0,6. Daarna vermenigvuldig je met het percentage: 15 keer 0,6 is 9.

De prijs is dat je met kommagetallen werkt, en dat maakt hem bij hoofdrekenen onhandig. Voor percentages die nergens in passen, zoals 17 procent, is hij wel de enige die het doet.

Route 2: via 10 procent

Dit is de route die kinderen het snelst oppikken, want tien procent is gewoon delen door 10.

Bij 15 procent van 60: tien procent is 6, en vijf procent is de helft daarvan, dus 3. Samen 9.

Bij 30 procent van 80: tien procent is 8, dus dertig procent is 24. Bij 45 procent van 200: tien procent is 20, dus veertig procent is 80, en vijf procent is 10. Samen 90.

Halveren om van 10 naar 5 te komen is het trucje dat deze route zo bruikbaar maakt. Daarmee dek je elk percentage af dat op een veelvoud van vijf eindigt.

Route 3: via een breuk

Bij ronde percentages is dit verreweg de snelste, want dan hoef je helemaal niet met procenten te rekenen.

Vijftig procent is de helft, 25 procent is een kwart, 75 procent is driekwart, 20 procent is een vijfde. Bij 25 procent van 40 deel je gewoon door 4: 10.

Die omzettingen moeten paraat zijn, want anders werkt de route niet. Meer daarover staat bij van breuk naar procent.

Procenten berekenen: welke route wanneer

Leer je kind eerst kijken naar het percentage, en dan pas rekenen. Dat scheelt vaak de helft van het werk.

• Rond percentage (25, 50, 75, 20): gebruik de breuk.
• Veelvoud van vijf of tien: ga via 10 procent.
• Alles wat daar niet in past: ga via 1 procent.

Die keuze maken is een vaardigheid op zich, en hij wordt op de doorstroomtoets gewoon getoetst: de sommen zijn zo gekozen dat de handige route veel sneller is.

Korting berekenen

De meest voorkomende toepassing, en meteen de plek waar de meeste fouten vallen. Bij 30 procent korting op 40 euro is de vraag niet wat de korting is maar wat je betaalt.

Twee wegen leiden naar het antwoord. Je rekent de korting uit en trekt die eraf: 30 procent van 40 is 12, dus je betaalt 28.

Of je rekent meteen uit wat je wel betaalt: 100 min 30 is 70 procent, en 70 procent van 40 is 28. Die tweede is sneller en minder foutgevoelig, maar hij vraagt een extra denkstap.

De andere kant op: hoeveel procent is dit?

Naast een percentage van een getal komt ook de omgekeerde vraag voorbij: 18 van de 25 goed, hoeveel procent is dat?

Dan maak je er een breuk van: 18/25. En die reken je om naar honderdsten: 25 keer 4 is 100, dus 18 keer 4 is 72. Antwoord: 72 procent.

Deze vorm wordt op school minder geoefend en op toetsen wel gevraagd. Oefen hem dus bewust, en gebruik de cijfers van een echte toets van je kind.

De schatvraag als controle

Bij procenten liggen foute antwoorden vaak een factor tien naast de waarheid, en dat is met schatten meteen zichtbaar.

Vraag daarom eerst: is het antwoord meer of minder dan de helft van het getal? Bij 15 procent van 60 is dat veel minder, dus rond de 9 klopt en 90 niet.

Die controle kost vijf seconden en vangt precies de fouten af die je met nakijken van het rekenwerk zou missen.

Wanneer dit aan bod komt

Procenten berekenen komt in groep 7 en wordt in groep 8 herhaald en toegepast bij korting, btw en verhoudingen.

In de leerlijn van SLO staan breuken, procenten, kommagetallen en verhoudingen bewust in één doel bij elkaar. Ze zijn vier manieren om hetzelfde op te schrijven.

Loopt je kind vast, kijk dan naar het delen door 4, 10 en 100 en naar het breukbegrip. Daar ligt de oorzaak vaker dan bij de procenten zelf.